Zonguldak Karaelmas’ınkadınları, “Benim Kooperatifim” Projesi’yle Türkiye’de bir ilke imza attı

Zonguldak Karaelmas’ınkadınları, 

“Benim Kooperatifim” Projesi’yle 

Türkiye’de bir ilke imza attı

Türkiye’de kadın kooperatiflerini ekonomik olarak güçlendirmek ve yerel üretime katkı sağlayarak kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılmalarını desteklemek üzere yola çıkan “Benim Kooperatifim Projesi” kapsamında Zonguldak KaraelmasKadın Kooperatifi’nin ‘Endüstriyel Mutfak ve Yaşam Merkezi’ açıldı. Türkiye’de bir ilk olacak ‘üretim ve yaşlı gündüz bakım merkezi’ konseptinin açılışı, Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu’nun da katıldığı bir törenle yapıldı.

Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) veAwenfor Us iş birliği ile hayata geçen Benim Kooperatifim projesi, kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımına katkı sağlamaya devam ediyor. Her yıl proje kapsamında seçilen iki kadın kooperatifinden biri olan Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi’ne verilen destekler tamamlandı ve yeni dönem, bir açılış töreni ile başladı. 

Proje kapsamında tam teşekküllü bir endüstriyel mutfak kurularak, kooperatif binası aslına uygun olarak yenilendi. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile yapılacak işbirliği kapsamında kooperatif binasının gündüz yaşlı bakım merkezi olarak da hizmet vermesi planlanıyor. Hem üretimin hem gündüz yaşlı bakımının yapılacağı merkez, bu özelliği ile Türkiye’de bir ilk olacak. 

2021 yılında kurdukları kooperatif ile üretime katkıda bulunduklarını belirten Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi Başkanı Sevgi Alay, “Proje paydaşları KEDV, Kapsayıcı Büyüme Derneği ve Awenfor Us, Zonguldak’ta büyük hayaller kuran kadınların emeğine, potansiyeline, üretim gücüne inandı. Bu destek sayesinde kooperatifimiz Türkiye’de bir ilki gerçekleştirerek, Avrupa’da başarılı örnekleri bulunan ‘üretim ve bakım evi’ modelini hayata geçiriyor. İnanıyoruz ki bu proje, yüzlerce kooperatife yeni fikirler verecek, yeni iş alanlarının ve yeni projelerin doğmasına ilham olacak” dedi. 

Ülkemizdeki kadın kooperatiflerinin güçlenmesini misyon edinen Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) Yönetim Kurulu Başkanı Şengül Akçar, “Kadınların görünmez emekleri dünya ekonomisine on trilyon dolar katkı sağlıyor. Türkiye’de de kadınlar görünmez bakım emekleri ile ekonomiye 22 milyar dolar katkı sağlıyorlar. Bu zenginliği çok küçük bir azınlık paylaşırken, kadınlar bu zenginlikten hiçbir şekilde pay alamıyorlar. Biz KEDV olarak 1986 yılında bu eşitsizliğin ve yoksulluğun sadece kadınlar eliyle giderileceği inancıyla yola çıktık. O günden itibaren de kadınların kalkınmadaki rollerini ve liderliklerini güçlendirmek için çok çeşitli programlar yürütüyoruz. 2002 yılında başlattığımız Kadın Kooperatifleri Hareketi de bunlardan bir tanesi. O günden beri kadın kooperatiflerine finans, eğitim, kapasite geliştirme gibi birçok alanda destek vermeye çalışıyoruz. Bugün de Karaelmas Kadın Kooperatifi’nin bizimle paylaştığı projeyi desteklemekten onur duyuyoruz. Bu projenin çok vizyoner bir girişim olduğunu belirtmek istiyorum. Bu proje, bütüncül bir yaklaşımla toplumsal dayanışmayı, kadın istihdamını, iklim değişikliğine uyumu birleştiriyor. 

Karaelmas Kadın Kooperatifi’niniklim değişikliği ve bakım konusunda geliştirdiği bu proje çok kıymetli. Bu projeyi hepimiz desteklemeliyiz. Yolculuklarında çabalarının sürekli olması, gelir elde etmeleri ve emeklerinin bereketli olmasını diliyoruz.” diye konuştu.

Kapsayıcı Büyüme Derneği Başkanı Kadir Kılıçparlar ise,“Yolumuzu Zonguldak’a düşüren vesile, Sevgi hanımın öncülüğünde bir yol bulmaya veya bir yol açmaya azimli kadınların hikayesi oldu. Bu güzel binada bir anlam arayan Karaelmas Kadın Kooperatifi üyeleri, bugün üretim ve bakım evi gibi tüm kadın kooperatiflerine ilham olacak kıymetli bir amaca eriştiler. Bizi bu anlamlı yolculuğun değerli bir parçası yaptıkları için Zonguldaklı kadınlara teşekkür ediyorum. Doğrusu, Benim Kooperatifim projesinde çok değerli paydaşlarla, hepimiz için eşsiz tecrübelerle dolu bir yolculuk yaşıyoruz. Kadına verilen her doğru desteğin, müthiş bir çarpan etkisi yarattığını yaşayarak görüyoruz” dedi.

Açılış töreninin moderasyonunu yapan Awenfor Us Kurucusu Dr. Aylin Löle, “Türkiye’de 11 milyon kadın bakım sorumlulukları nedeniyle ücretli çalışma hayatına katılamıyor. İşte bu nedenle kadın kooperatifleri kadınların görünmez emeğini görünür kılıp, ekonomik değere dönüştüren çok önemli merkezlerdir. Karaelmas yıllardır bu kentin yer altındaki zenginliğinin adıydı. Yer altındaki karaelmas bu şehri büyüttü. Yerin üstündeki görünmeyen kadın emeği ise bu şehrin geleceğini büyütecek” dedi. 

Zonguldak KaraelmasKadın Kooperatifi, gıdanın yanı sıra unutulmaya yüz tutmuş el sanatları ve geri dönüşümden sanat ürünleri ile ekonomik değer yaratıyor. Kooperatifin konuşlandığı tarihi ‘Ruhban Evi’, Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı içinde bulunan korunması gerekli, ikinci grup yapı statüsünde taşınmaz endüstriyel miraslardan. Zonguldak’ta 1896-1936 yılları arasında maden bölgelerinde işletmecilik yapan Ereğli Şirketi’nin Zonguldak Liman imtiyaz alanı içinde yönetim merkezi bütünlüğüyle direktör evi, hastane, şapel, kız okulu ile birlikte ruhban evi olarak yapılmış Fransız sosyal mekanlarından biri. Türkiye Taşkömürü Kurumu mülkiyetinde bulunan yapı, günümüzde Zonguldak İl Özel İdaresi’ne tahsis edilmiş ve 29 Ekim 2021 tarihinden bu yana Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi tarafından bahçesiyle birlikte sosyal mekan olarak kullanılıyor.

Benim Kooperatifim Hakkında

Benim Kooperatifim, Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ve Awenfor Us işbirliği ile 2023 yılında hayata geçirildi. Benim Kooperatifim, Türkiye'nin çeşitli bölgelerindeki kadın kooperatiflerinin güçlenmesi, kapasitelerin artması ve böylece kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını artırmak için özel sektör, sivil toplum ve kadın kooperatifleri üçgeninde sürdürülebilir bir model oluşturulması amacıyla hayata geçirilmiş bir topluma yatırım projesi.

Çeşitlilik ve kapsayıcılığın gözetildiği proje kapsamında her sene iki kadın kooperatifi seçilerek; kapasitelerinin güçlenmesi, üretim süreçlerinin iyileştirilmesi, pazarlama ve satış modellerinin yapılandırılmasına doğrudan katkı sağlanıyor.

Proje kapsamında Mayıs 2023–Aralık 2024 tarihleri arasında Çeşme Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi (ÇEŞKA) ve Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi desteklendi. Çeşka Kadın Kooperatifi üyesi kadınların kendi öz kaynakları ile kurduğu ‘Anne Mutfağı’, ‘ÇeşkaDükkân’ ve ‘Çeşka Kafe’nin üretim altyapıları yenilenerek, daha fazla kadının sosyal güvence kapsamında çalışma hayatına katılımlarına katkı sağlandı. Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi’ne ise üretim ekipmanı ve pazarlama desteği verilerek, kapasite geliştirme ve özellikle deprem bölgesinde örnek olabilecek ilham verici bir toplumsal fayda yaratıldı.

2024-2025 döneminde de Yalova Kurtköy Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi ve Yozgat Aydıncık Kooperatifi’ni destekleme programına dahil eden ‘Benim Kooperatifim Projesi’, dayanışma temelli, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir anlayışıyla kadın emeğinin hak ettiği değeri bulması için iyi örnekler yaratmaya devam ediyor. Proje kapsamında geçen yıl Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi ve İstanbul Sarıyer Kadın Kooperatifi desteklendi. 

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) Hakkında:

Kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olan KEDV, 1986 yılından bu yana, yoksulluk ve eşitsizliklerin var olmadığı güçlü bir toplum oluşturmaya katkıda bulunmak amacıyla, kadınların yaşamlarını iyileştirme çabalarına destek olmak ve yerel kalkınmadaki liderliklerini güçlendirmek için çalışmaktadır. Bu doğrultuda bireysel ve kolektif kapasite geliştirme, kooperatifleşme, ekonomik güçlenme ve afet/göç alanlarında programlar yürütmektedir.

Dar gelirli kadınların yoksullukla mücadeledeki uzmanlıklarına, ailelerini ve toplumu geliştirme, dönüştürme güçlerine olan inancıyla KEDV; yerel yönetimler ve toplumdaki diğer aktörlerle iş birliği yaparak, ilkeli bir ortaklık anlayışıyla çalışmakta, tüm projelerini kadınların ve çevrelerinin sinerjisiyle geliştirmektedir. www.kedv.org.tr